Masz na działce panel 200 W i akumulator litowy w altanie? Zajrzyj do niego przed pierwszym mroźnym porankiem. Akumulatora LiFePO4 nie wolno ładować poniżej 0°C, jeśli nie ma funkcji podgrzewania albo odpowiedniej ochrony. A panel zacznie go ładować, gdy tylko słońce wyjdzie nad oszroniony dach.
Mroźny, słoneczny poranek to najgorszy moment
Listopad na działce często wygląda tak samo: w nocy przymrozek, rano czyste niebo. Akumulator stojący w nieogrzewanej altanie jest wtedy wychłodzony, a panel łapie pierwsze promienie i od razu oddaje prąd do regulatora.
W instalacji 12 V panel 200 W w dobrych warunkach daje około 15–17 A. Sam panel nie wie, że ogniwa są zmarznięte. Jeśli w zestawie nie ma podgrzewania ani odpowiedniej ochrony, ładowanie ruszy mimo mrozu.
Dlatego zestaw trzeba obejrzeć teraz, póki przymrozki dopiero się zaczynają. Później łatwo przegapić moment, bo na działkę zimą zagląda się rzadko.
Co robi BMS i czego szukać w karcie produktu?
Każdy akumulator LiFePO4 potrzebuje BMS, czyli układu, który pilnuje napięć ogniw, temperatury i prądów. To on chroni akumulator przed przeładowaniem i zbyt głębokim rozładowaniem.
Sam napis BMS na obudowie nie wystarczy jednak, żeby spać spokojnie. Kiedy sprawdzałem swój zestaw przed zimą, szukałem w dokumentacji dwóch konkretnych informacji.
- Funkcja podgrzewania, czyli wbudowana grzałka, dzięki której akumulator jest przygotowany do pracy w mrozie.
- Ochrona przed ładowaniem w niskiej temperaturze, która nie dopuszcza do ładowania zmarzniętych ogniw.
Druga rzecz to regulator. Musi pasować do chemii akumulatora: mieć profil LiFePO4 albo możliwość ręcznego ustawienia napięć ładowania i odcięcia. Do panelu 200 W w systemie 12 V najlepiej sprawdza się MPPT o prądzie co najmniej 20 A, bo lepiej wykorzystuje energię przy słabszym słońcu i niskiej temperaturze.
Trzy sposoby na zimę w altanie
- Akumulator z podgrzewaniem. To najwygodniejsza opcja, jeśli zestaw ma pracować przez całą zimę, na przykład do oświetlenia albo czujników.
- Akumulator z odpowiednią ochroną. Nie naładuje się w mrozie, ale też sam sobie nie zaszkodzi. Trzeba się tylko liczyć z tym, że w zimne dni energia z panelu nie trafi do magazynu.
- Przeniesienie do cieplejszego miejsca. Gdy akumulator nie ma ani grzałki, ani ochrony, a zimą i tak z niego nie korzystasz, odłącz go i zabierz do ogrzewanego pomieszczenia. Na wiosnę, przy ponownym podłączaniu, sprawdź bezpiecznik między akumulatorem a regulatorem.
Dlaczego mimo to warto zostać przy LiFePO4
Zima nie skreśla akumulatorów litowych. Różnica w energii, którą naprawdę można wykorzystać, jest wyraźna. LiFePO4 12,8 V 100 Ah ma około 1,28 kWh energii nominalnej, a przy ostrożnym wykorzystaniu 80% pojemności daje mniej więcej 1,0 kWh energii użytkowej. Jego sprawność zwykle przekracza 95%.
AGM 12 V 100 Ah wygląda na papierze podobnie, bo ma około 1,2 kWh nominalnie. Akumulatory kwasowo-ołowiowe zaleca się jednak rozładowywać najwyżej do około 50%. Po uwzględnieniu strat zostaje realnie około 0,6 kWh.
Jesienią i zimą liczy się każda watogodzina. Przy 4 godzinach efektywnego słońca panel 200 W dostarcza około 800 Wh przed stratami, a w chłodne, pochmurne okresy energii może zabraknąć nawet na pełne naładowanie akumulatora. Wysoka sprawność LiFePO4 sprawia, że więcej z tej skromnej produkcji ląduje w magazynie.
Jeśli zostajesz przy AGM i chcesz go przenieść na zimę do pomieszczenia, zadbaj o wentylację, bo akumulatory kwasowo-ołowiowe jej wymagają. I nie dokładaj do starego akumulatora nowego innego typu: bank złożony z różnych chemii, pojemności czy roczników pracuje nieprzewidywalnie.
