Grzejesz dom, rekuperator chodzi całą dobę, a mimo to zimą powietrze w pokojach jest suche? Sprawdź, jaki wymiennik masz w centrali. Przeciwprądowy odzyskuje do 95% ciepła, ale bez membrany entalpicznej nie oddaje wilgoci, więc dom wysycha. Wilgoć zatrzymują wymienniki entalpiczne i obrotowe, za cenę sprawności około 80–85%.
Dlaczego dom z rekuperacją wysycha w sezonie grzewczym
Zimą powietrze z zewnątrz jest suche samo z siebie. Rekuperator wciąga je przez całą dobę, ogrzewa i rozprowadza po pokojach. Jednocześnie wyrzuca na zewnątrz powietrze zużyte: to z łazienki po prysznicu, z kuchni po gotowaniu, z sypialni po nocy.
W wymienniku przeciwprądowym oba strumienie płyną naprzeciw siebie i oddają sobie ciepło. Dlatego ten typ osiąga najwyższą sprawność, do 95%. Wilgoć nie przechodzi jednak na stronę nawiewu, tylko ucieka razem z wywiewem. W domu jest więc ciepło, ale coraz bardziej sucho, a wentylacja pracuje bez przerwy i nic tego nie równoważy.
Nieraz przekonałem się, że przy skargach na suche powietrze w nowym domu najszybciej pomaga zajrzenie do karty katalogowej centrali. Jeśli stoi w niej „przeciwprądowy” bez słowa o membranie entalpicznej, przyczyna jest zwykle jasna.
Te wymienniki oddają wilgoć do domu
- Entalpiczny. Jego sercem jest przegroda, która chłonie wilgoć, zrobiona na przykład z celulozowego papieru albo z tworzywa. Przez nią przechodzą jednocześnie ciepło i wilgoć. Sprawność cieplna wynosi zwykle około 85%.
- Obrotowy. To wirnik z blachy karbowanej i płaskiej, który obraca się między nawiewem a wywiewem i przy okazji przenosi wilgoć. Sprawność cieplna to 80–85%. Minusem jest element ruchomy, droższy w utrzymaniu. Plusem jest regulacja obrotów, która ogranicza zamarzanie. Producenci deklarują, że dobrze sterowany wirnik nie traci wiele z odzysku ciepła nawet przy mrozie mocniejszym niż -20°C.
- Przeciwprądowy z membraną entalpiczną. Niektórzy producenci dodają membranę do wymiennika przeciwprądowego. Wtedy ten typ też odzyskuje wilgoć, więc przy wyborze pytaj wprost, czy dana wersja ją ma.
Ile sprawności oddajesz za wilgotniejsze powietrze?
Na papierze różnica wygląda na dużą: do 95% w przeciwprądowym wobec 80–85% w obrotowym i około 85% w entalpicznym. W praktyce jest mniejsza, bo sprawność z folderu rzadko powtarza się w domu. Przeciwprądowy z 95% w karcie w prawdziwej instalacji potrafi pracować na 85–90%. Wpływają na to opory w kanałach, stan filtrów, temperatura na zewnątrz i ustawienia automatyki.
Liczy się też sam budynek. W małym, dobrze ocieplonym domu przeskok z 85% na 95% znaczy mniej niż w dużym i słabiej ocieplonym, gdzie powietrze wentylacyjne niesie dużo więcej energii do odzyskania. Moja zasada jest prosta: przeciwprądowy tam, gdzie chodzi o każdy procent odzysku ciepła, a entalpiczny albo obrotowy tam, gdzie domownikom zimą przeszkadza suche powietrze.
Jeśli dopiero wybierasz rekuperator
Przy porównywaniu ofert proś o dwie wartości sprawności, a nie o jedną. Rozsądny próg to ponad 90% w warunkach maksymalnych i ponad 80% w pomiarze zgodnym z EN 13141-7. To wynik z normy jest bliższy temu, co centrala da w twoim domu, a w materiałach reklamowych często go brakuje. Dopytaj też o typ wymiennika i membranę, bo to one decydują o wilgotności powietrza zimą.
Wydajność centrali liczy się z bilansu powietrza według normy PN-83/B-03430, a nie z metrażu. Porównuje się dwa wyniki i bierze większy. Pierwszy to liczba mieszkańców razy 20–30 m³/h. Drugi to suma dla pomieszczeń z wywiewem: kuchnia 50–70 m³/h, łazienka 50 m³/h, WC 30 m³/h. Przykład: czworo domowników na 150 m², kuchnia, dwie łazienki i osobna toaleta. Po stronie pomieszczeń daje to 200 m³/h, a z zapasem 20–30% około 240–260 m³/h. Urządzenie nie powinno na co dzień chodzić na pełnych obrotach, tylko z obciążeniem rzędu 70–80% swojego maksimum, dlatego wybiera się model o wydajności 300–370 m³/h. Przewymiarowanej centrali nie warto brać, bo na skrajnie niskich obrotach pracuje mniej stabilnie i wcale nie ciszej.
